Sociale media en strafrecht: Wanneer is een bericht strafbaar?

Op sociale media is iets snel gezegd. Een boze reactie, een scherpe grap of een gedeelde video kan echter grote gevolgen hebben. Steeds vaker leidt een online uiting tot een aangifte en soms tot een strafzaak. Tegelijkertijd is niet elk kwetsend of controversieel bericht strafbaar. Waar ligt de grens?

Vrijheid van meningsuiting is het uitgangspunt

In Nederland mag u uw mening geven, ook als die schokkend, kwetsend of verontrustend is voor anderen. Die vrijheid is vastgelegd in de Grondwet en in artikel 10 van het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens. Maar de vrijheid is niet onbeperkt. Het Wetboek van Strafrecht stelt bepaalde uitingen strafbaar.

Welke online uitingen kunnen strafbaar zijn?

• Belediging: iemand opzettelijk in zijn eer of goede naam aantasten, bijvoorbeeld door scheldwoorden (artikel 266 Sr).
• Smaad en laster: iemand publiekelijk van een bepaald feit beschuldigen om hem in een kwaad daglicht te stellen; als u weet dat de beschuldiging onwaar is, is sprake van laster (artikelen 261 en 262 Sr).
• Bedreiging: dreigen met bijvoorbeeld geweld of een misdrijf tegen het leven (artikel 285 Sr).
• Opruiing: anderen publiekelijk aanzetten tot een strafbaar feit of tot geweld (artikel 131 Sr).
• Groepsbelediging en aanzetten tot haat: beledigende of haatzaaiende uitingen over een groep vanwege bijvoorbeeld ras, godsdienst of seksuele gerichtheid (artikelen 137c en 137d Sr).
• Doxing: persoonsgegevens van iemand verspreiden om die persoon angst aan te jagen of hinder te bezorgen. Dit is sinds 1 januari 2024 strafbaar (artikel 285d Sr).

Context is doorslaggevend

Of een uiting strafbaar is, hangt sterk af van de context. Wat is precies gezegd, tegen wie, via welk medium en in welke situatie? Was het bericht bedoeld als satire, als bijdrage aan het publieke debat of als artistieke uiting? Rechters wegen al deze omstandigheden mee. Ook het delen of liken van een bericht van een ander kan onder omstandigheden strafbaar zijn.

Verdacht of slachtoffer?

Wordt u verdacht van een strafbare uiting, verwijder dan niet zomaar berichten en leg geen verklaring af voordat u een advocaat heeft gesproken. Bent u juist slachtoffer van bedreiging, smaad of doxing? Maak dan screenshots met datum en tijd en doe aangifte. Wij helpen u in beide situaties.

Lees meer over onze praktijk op het gebied van uitingsdelicten of neem contact met ons op.